කියුබානු සමාජවාදය සහ එහි අභියෝග…

cuba us talksජනවාරි 01වැනිදා කියුබානු රජය ජනතාව සමග එක්ව කියුබානු විප්ලවයේ 56 වැනි සංවත්සරය පවත්වනු ඇත. ඒ අතරතුර, කියුබානු රජය එක්සත් ජනපදය සමග සාකච්ඡා වටයකට පිවිස සිටී. එදා මෙදා තුර කියුබාවේ සමාජවාදී රජයට එරෙහිව සියලු සතුරුකම් තළ එක්සත් ජනපදය දැන් මිත්‍රත්වයේ හස්තය දිගුකරන්නට සූදානම්ය. කියුබානු නායකයන් සිය ඓතිහාසිකහා ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදියා සමග කෙරෙන සාකච්ඡාවේ අරමුණ කුමක්ද? මේ ලිපිය ඒ පිලිබද කතාබහකට මුලපිරීමක් වනු ඇත.

බැටිස්ටාගේ ආඥාදායකත්වය පෙරළා දැමීමෙන් වසර 55කට පසුව කියුබාව අද වන විට කිසියම් දේශපාලන සන්ධිස්ථානයකට පැමිණ සිටින බව නොරහසකි. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස සමාජවාදය ගොඩනැඟීමෙහි කියුබානු ප‍්‍රයාමය තවදුරටත් යථාර්ථයක් ද යන ගැටලූව දැන් වාම සංවිධාන හා අධ්‍යයන කව අතර සාකච්ඡුාවට ලක් වෙමින් පවතී. එක්සත් ජනපදය සහ කියුබාව අතර සබඳතා යථා තත්වයට පත්වීම පිළිබඳව බැරැක් ඔබාමා හා රාවුල් කස්ත්‍රෝ පසුගිය දෙසැම්බර් 17 වැනිදා බදාදා එක වර නිකුත් කරන ලද නිවේදන සමඟ ඉහත කී කතිකාව වඩා තීව‍්‍ර ලෙස ඉස්මතුව තිබේ. ඒ අනුව අනුව අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය කියුබාවට පනවා ඇති සියලූම සම්බාධක ඉවත් කිරීමට නියමිතය. නව අවබෝධය යටතේ දෙරට අතර ව්‍යාපාරික සහ සංචාරක මෙන්ම තානාපති සබඳතා ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය වටපිටාවක් නිර්මාණය වනු ඇත. තවද, දේශපාලන සිරකරුවන් හුවමාරුවට අදාළ පුළුල් එකඟතාවක් ද ගොඩනැඟී තිබේ. ඒ යටතේ ප‍්‍රකට කියුබානු සිරකරුවන් 5 දෙනා ඇතුළු විශාල දේශපාලන සිරකරුවන් පිරිසක් දැනටමත් නිදහස ලැබ සිටිති.

නව තත්වය පිළිබඳව ප‍්‍රමෝදයට පත් වූ ජනාධිපතිවරු දෙපොළ තම නිවේදන තුළ දීෆ‍්‍රැන්සිස් පාප්තුමන්ටද තුති පිදීමට අමතක නොකළහ. පසුගිය වසර 1 1/2 ක කාලය තුළ අදාළ කරුණ සම්බන්ධව පවත්වාගෙන ගිය රහසිගත කතා බහ සඳහා ඔහු මෙන්ම කැනඩා රජයද විශේෂ මැදිහත්වීමක් කර තිබේ.

cuba-embargoජනාධිපති ඔබාමාගේ මෙම තීරණය කියුබානු ජනතාවගේ ගෞරවය හා පිළිගැනීම ලැබීමට සුදුසු බැව් කස්ත්‍රෝගේ අදහසයි. අත්පත් කරගෙන ඇති ප‍්‍රගතිය බොහෝ ප‍්‍රශ්නවලට විසඳුම් ලබා දෙනු ඇති බවටද ඔහු විශ්වාසය පළකර සිටියේය.

”එක්සත් ජනපදයට තම දේශපාලන ක‍්‍රමය වෙනස් කරගන්නා ලෙස අපි නොකියමු!” එපරිදිම ඔවුන් අපට ද ගරු කළ යුතු බව කස්ත්‍රෝ පෙන්වා දුන්නේය. තමන් කොමියුනිස්ට්වාදය අත් නොහරින බව පැවසීමටද ඒ අතරතුර ඔහුට අමතක නොවිණි. ඒ අතරතුර ඔබාමා තම නිවේදනයෙන් පෙන්වා දුන්නේ කියුබාව පිළිබඳ නව ප‍්‍රවේශයකට කාලය පැමිණ ඇති බවයි. එක් රැුයකින් කියුබානු සමාජය වෙනස් නොවනු ඇත. නමුත් වෙනස්වීම සඳහා කාලය පැමිණ ඇති බව කියුබාවට අවධාරණය කිරීමට ‍ඔහු තම නිවේදනයෙන් වැඩි කාලයක් වෙන් කළේය. ආසන්න වශයෙන් වචන 2000කින් යුතු ඔහුගේ අදහස් දැක්වීමට ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙහි වචන 5ක් ද ඇතුළත්ව තිබිණි.  ”අපි සියල්ලන්ම අමෙරිකානුවන්, නමුත් එය පහසු නැහැ.”

සැලකිල්ලෙන් විමසුවොත් ඔබාමාගේ ඇත්ත දේශපාලන අරමුණ ගැබ්ව ඇත්තේ එම වචන තුළ බව අපට පැහැදිලි වනු ඇත.

ලතින් අමෙරිකාවෙහි ඊනියා ‘වාම’ කවයට අයත් නායකයෝද නව එකඟතාව පිළිබඳව තුටු පහටුව සිටිති. බ‍්‍රසීල ජනාධිපතිනි දිල්මා රුසෙෆ්ට අනුව එය ‘ශිෂ්ටාචාරමය’ වෙනසකි. අමෙරිකානු ප‍්‍රාග්ධනය කියුබාව තුළට ගලා ඒමට එමඟින් මං පෙත් සැකසෙනු ඇති බව ඇයගේ විශ්වාසයයි. වෙනිසියුලානු ජනාධිපති නිකොලස් මදුරෝට අනුව බැරැුක් ඔබාමාගේ ඇඟවීම නිර්භීත සහ ඓතිහාසිකව වැදගත් වන්නකි. එමෙන්ම ජනාධිපතිවරයා ලෙස ඔබාමා ගත් වැදගත්ම පියවරද එයයි. පේරු ජනාධිපති හුමාලා ට අනුව අදාළ සම්මුතිය ලතින් අමෙරිකාවෙහි සමාජ අනුකලනය සඳහා ගත් නිර්භීත සහ ඓතිහාසික පියවරකි. ආර්ජන්ටිනියානු ජනාධිපතිනි ක‍්‍රිස්ටිනා කර්ච්නර් ද ප‍්‍රමුදිතයන් අතර පෙරමුණෙහි සිටියි. ඇයට අනුව බැරැුක් ඔබාමාගේ තීරණය ඉතාම බුද්ධිමත් තීරණයක් ලෙස සැලකිය යුතුය.

විවිධ ලිබරල් දේශපාලන විචාරකයන්ද නව සම්මුතිය විස්තර කරනුයේ ‘අමතක නොවන’,‘නව යුගයක ඇරඹුම’ ආදී වාක්‍යය අලංකාරික සමඟිනි. වොෂින්ටනයෙහි ජීවත් වන ප‍්‍රකට කොලොම්බියානු මාධ්‍යවේදී කාර්ලෝස් ඉරගොරි ට අනුව නම් ලතින් අමෙරිකාවෙහි ‘බර්ලින් තාප්පය’ බිද වැටී තිබේ. වෝල් ස්ටී‍්‍රට් ජර්නලය ද පසුගිය බ‍්‍රහස්පතින්දා, අමෙරිකානු ව්‍යාපාරික දැවැන්තයන්ගේ ප‍්‍රීතිය තම පිටු තුළ බෙදා හදාගෙන තිබිණි. ඒ අනුව, ජෙනරල් මෝටර්ස් සමාගමේ සිට කාර්ගිල් සහ එතන් ඇලන් සමාගම දක්වා වන එක්සත් ජනපද සමාගම් කියුබාව සමඟ රාජ්‍යතාන්ත‍්‍රික සබඳතා ප‍්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රීතිමත්ව සිටිති.

මදුරෝගේ සිට වෝල් ස්ටී‍්‍රට් ජර්නලය දක්වා පුළුල් පරාසයක විහිද යන මේ සතුටෙහි පදනම කුමක්ද?

නව තත්වය යටතේ කියුබාවෙහි දශ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත කම්කරුවන්ගේ පුහුණු ශ‍්‍රමය ආයෝජනයන්ගේ නාමයෙන් සුරා කෑමට තමන්ට ඉඩ ලැබෙන බව ඉහත කී බහුජාතික සංගතයන්ට මනා තහවුරුවක් ලැබී තිබේ. එමෙන්ම කියුබාව තුළ බැරල් බිලියන 20 ඉක්මවන තෙල් සංචිතයක්ද පවතින බව ඔවුහු දනිති. රුසියානු ආයෝජකයන් සමඟ ඔවුන්ටද ඒවා සඳහා තරග වැදීමට නව අවබෝධය තුළින් ඉඩකඩ සැලසෙයි. එය ඔවුන්ට සතුටට කරුණකි.

පසුගිය කාලවකවානුව පුරා එක්සත් ජනපද වාණිජ මණ්ඩලය හා නිෂ්පාදකයන්ගේ සංගමය කියුබානු වෙළෙඳපොළට ප‍්‍රවේශ වීමෙහි අවශ්‍යතාව පිළිබඳව සැලකිය යුතු උද්ඝෝෂණයක යෙදී සිටියහ. එය ඔබාමාගේ තීරණය මත බලපෑ බව නිසැකය. එමෙන්ම චීනය සහ රුසියාව ලතින් ඇමරිකානු කලාපය තුළ තහවුරු කරගනිමින් සිටින දේශපාලනික සහ ආර්ථික බලය දියාරු කරලීමේ අභිප‍්‍රාය ද ඔබාමාගේ ප‍්‍රවේශයට බලපා තිබේ. එක්සත් අමෙරිකාවක් පිළිබඳ ඔහුගේ ස්පාඤ්ඤ භාෂයික ඇමතුම ඊට අදාළ එක් ඉඟියකි. ලතින් අමෙරිකානු වාම තන්ත‍්‍රයන්හි හැසිරීම පිළිබඳ ධනේශ්වර නායකයකු ලෙස ඔබාමා සතුවද කිසියම් අවබෝධයක් තිබේ. එක් පැත්තකින් පීඩනය යොදන අතරම තවත් අතකින් සුහදත්වයේ හස්තය දිගු කිරීම ඔවුන් විෂයෙහි ඔහුගේ උපාය මාර්ගය වී තිබේ. එමඟින් අදාළ තන්ත‍්‍රයන් ක‍්‍රමිකව ධනේශ්වර සහ නවලිබරල්වාදී ප‍්‍රතිසංස්කරණ වෙත දිනාගත හැකි බව ඔහුගේ තක්සේරුවයි. එක්සත් ජනපද තල්ලූ‍ව සහ ආර්ථික ප‍්‍රතිසංස්කරණ යටතේ නවලිබරල්වාදයට හිතෛශී බලවේග කියුබාව තුළ ශක්තිමත් වනු ඇත. විප්ලවයට පෙර එනම් 1959 ට පෙර එහි ආධිපත්‍ය පැවති නව යටත්විජිත සබඳතා යළි පිහිටුවීම සඳහා එය අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි. නමුත් ඊට බාධක වී ඇත්තේ කියුබානු විප්ලවයේ පදනම් ලෙස තහවුරු වී ඇති ආර්ථික සහ දේශපාලන සබඳතා සහ වැඩකරන ජනයාගේ බහුතරය තවමත් ඊට දක්වන ආදරයයි. කස්ත්‍රෝ තන්ත‍්‍රය මඟින්ම එය බිඳ හෙළීම වඩා පහසුදායී මග බව ඔබාමාගේ ගණන් බැලීම වී තිබේ.

නවලිබරල්වාදී කඳවුර සමඟ කියුබාව ගොඩනඟා ගෙන ඇති ඉහත කී අවබෝධය හදිසියේ පහළ වූවක් නොවන බව සඳහන් කළ යුතුය. දෙරට නායකයන්ම පවසන පරිදි ඊට අදාළ සාකච්ඡුාද ආරම්භ වී ඇත්තේ වසර 1 1/2 කට පොරාතුවයි. නමුත් ඊටත් පෙර සිට යුරෝපා සංගමය සහ අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ වඩාත් සමීප අවබෝධයන් සහ එකඟතාගොඩනඟා ගැනීමෙහි අවශ්‍යතාව පිළිබඳව කියුබාව පැත්තෙන් ඉඟි පළව තිබිණි. එය එක්තරා සාමකාමී සහජීවන වැඩපිළිවෙළකි. එහි අරමුණ එක්සත් ජනපදය ඇතුළු ධනේශ්වරයට තමන් පිළිබඳ කිසියම් විශ්වසනීය සහතිකයක් ලබා දීමයි. එමඟින් කම්කරු පන්තිය මත තම පාලනය නිර්බාධිතව ගෙන යා හැකි බව ඔවුහු දනිති.

රාවුල් කස්ත්‍රෝ යටතේ අද වන විට කියුබානු ආර්ථිකයෙහි සිදුවන ව්‍යුහාත්මක ප‍්‍රතිසංස්කරණ ද මෙම වැඩපිළිවෙළෙහි කොටසකි. එමඟින් ආර්ථිකයෙහි මූලෝපායික අංශ පමණක් රජයේ පාලනය යටතේ තබාගැනීමට නියමිතය. සෙස්ස වැඩෙමින් එන පෞද්ගලික අංශයට ක‍්‍රමිකව විවෘත කෙරෙනු ඇත. චීනය හා වියට්නාමය අනුගමනය කරන රාජ්‍ය ධනවාදී ප‍්‍රතිපත්තියෙහි හරය ද එයයි. කස්ත්‍රෝතන්ත‍්‍රය තම ප‍්‍රතිසංස්කරණවලට අවශ්‍යම ආරම්භය ලබා ගත්තේ සෝවියට් සංගමය බිඳ වැටීමෙන් පසුව කියුබානු ආර්ථිකය මුහුණ දුන් ආර්ථික අර්බුදය මතිනි. ඔවුන්ට එම අර්බුදයෙන් මිදීමේ බරපතළ අවශ්‍යතාවක් තිබිණි. නමුත් විසඳුම ලෙස ඔවුන් තෝරා ගත්තේ සරල ජනප‍්‍රිය වැඩපිළිවෙළකි. කියුබානු සමාජවාදයේ පිරිහුනු මූලයන්, නිලධරයේ වැඞීම මෙන්ම ජාතිකවාදී නැඹුරුව ආදී සාධක පිළිබඳ විමසුමක් ඊට අඩංගු නොවිණි. ඒ වෙනුවට වඩාත් පහසු, පාලක නිලධර තන්ත‍්‍රයේ වරප‍්‍රසාද ද ආරක්ෂා වන කිසියම් නව ලිබරල්වාදී ප‍්‍රවේශයකට කස්ත්‍රෝ තන්ත‍්‍රය යොමු විය. පළමුවම දැවැන්ත සහනාධාර සහ සුබසාධන මත පවත්වාගෙන යන ආර්ථිකය තවදුරටත් එලෙසින් පවත්වාගෙන යාම දුෂ්කර බව ඒත්තු ගැන්විණි. කම්කරුවන් තම ආදායම අනුව බදු ගෙවීම ඊට එක් විසඳුමකි. ඊට සමාන්තරව පෞද්ගලික ව්‍යවසායන් යටතේ වඩාත් ඵලදායී ශ‍්‍රමයක් සහ ඉහළ ඉපයුමක් පවත්වා ගත හැකි බවට ද පැහැදිලි කෙරිණි. ඒ අනුව වර්ෂ 2015 දී ශ‍්‍රම බලකායෙන් 40% ක් පෞද්ගලික අංශය යටතට මාරු කිරීමට සැලැසුම් කරනු ලැබ තිබේ. රාජ්‍ය අංශයේ රැකියා කප්පාදුව තවත් විසඳුමකි. දැනටමත් රාජ්‍ය වියදම් අඩුකර ගැනීම සඳහා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය තුළ කප්පාදු කර ඇති රැුකියා සංඛ්‍යාව ලක්ෂය ඉක්මවයි. ඊට සමාන්තරව සමස්ත රාජ්‍ය අංශයෙන් තවත් ලක්ෂ පහ ඉක්මවන රැකියා සංඛ්‍යාවක් ද කප්පාදු කරනු ලැබ ඇත. රැුකියා අහිමි වූවෝ කරනවෑමි, නිමි ඇඳුම් නිෂ්පාදනය, අවන්හල්, ප‍්‍රවාහන ආදී ක්ෂේත‍්‍රවල කුඩා ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීමට උනන්දු කෙරෙති. රාජ්‍ය සංඛ්‍යාලේඛන අනුව, මිලියන පහක් පමණ වන රාජ්‍ය අංශයේ සමස්ත ශ‍්‍රම බලකායෙන් දැනටමත් පෞද්ගලික අංශයෙහි වැඩට යාවත් කොට ඇති කම්කරුවන් සංඛ්‍යාව පන් ලක්ෂයකට ආසන්නය. එය ඉදිරියේදී පිමි පනිමින් ඉහළ නැඟීමට නියමිතය.

අද වන විට කස්ත්‍රෝගේ ප‍්‍රතිසංස්කරණ වඩාත් නිර්භයව ඉදිරියට එමින් පවතී. අලූතෙන් සම්මත කර ඇති ආයෝජන නීති මඟින් විදේශ සමාගම් වෙත ආකර්ෂණීය දිරිගැන්වීම් ලබා දී ඇත. ලාභ මත බදු පැනවීම 30% සිට 15% දක්වා අඩු කරනු ලැබ තිබේ. ආයෝජනය සඳහා පැමිණෙන සමාගම්වලට තම පළමු අට වසර බදු ගෙවීමෙන් නිදහස්ව කටයුතු කළ හැකිය. නව ප‍්‍රතිසංස්කරණවලට අදාළ රාජ්‍ය පිටුබලය සහතික කරනු පිණිස කස්ත්‍රෝගේ විශ්වාසවන්තම ආර්ථික උපදේශකවරයා වන මරිනෝ මුරිල්ලෝ  පසුගිය සැප්තැම්බරයේ දී ආර්ථික සහ සැලැසුම් කටයුතු බාර ඇමැතිවරයා ලෙස ද පත්කරනු ලැබීය. ඔහු නව ආර්ථික ප‍්‍රතිසංස්කරණ පිටුපස සිටින ‘මොළකරුවා’ ලෙස ද ප‍්‍රචලිතය. කියුබාවේ එක් උප ජනාධිපතිවරයෙක් ද වන මරිල්ලෝ පාලක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන මණ්ඩලයට ද ඇතුළත්ය. එපමණක්ද නොව, ඔහු කියුබානු වෙළෙඳපොළ සහ ආර්ථික ප‍්‍රතිසංස්කරණ කොමිසමෙහි සභාපතිවරයා ද වන්නේය. නව තනතුර බාර ගත් විගස මරිල්ලෝ කියා සිටියේ තමන් කියුබානු ආර්ථිකය නව තත්වයන්ට අනුව වෙනස් කිරීමට පියවර ගන්නා බවයි. නමුත් දේශපාලන තත්වයෙහි වෙනසකට අත නොගසන බව ද ඔහු කියා සිටියේය. එය කියුබාව ද ක‍්‍රමිකව චීන සහ වියට්නාම් මාදිලිය වැලඳ ගනිමින් සිටින බවට වන විවෘත සහ වැදගත් ඉඟියකි. අදාළ රාජ්‍යවල පාලක තන්ත‍්‍ර නියෝජනය කරන ප‍්‍රභූන් ගත් විට ඔවුහු ස්වයංව ධනේශ්වර පාන්තිකයන් බවට පරිවර්තනය වෙමින් සිටිති. චීනයෙ හිදී නම් දැනටමත් පරිවර්තනය වී තිබේ. නමුත් ඒ සෝවියට් සංගමයේ ප‍්‍රතිසංස්කරණවලට වෙනස් ලෙස කොමියුනිස්ට් පක්ෂ නාමය යටතේ, රාජ්‍ය බලය තමන් අත තබා ගනිමිනි.

එහි ප‍්‍රතිඵලය කුමක්ද?

අදාළ රටවල ජනයා අද වන විට විවෘතවම ප‍්‍රාග්ධනයේ සහ පරිභෝජනවාදී මතවාදයන්ගේ මෙන්ම දේශපාලන මර්දනයක ද ගොදුරු බවට පත්ව සිටිති. කිසියම් දේශපාලනික අරගලයක් පැන නොනැඟුනහොත් කස්ත්‍රෝ ප‍්‍රමුඛ තන්ත‍්‍රයෙහි ගමනාන්තය ද එයම වන බව නිසැකය.

ගාමිණි හෙට්ටිපතිරණ

Advertisements